Wednesday, 30 July 2025

12 th fail

                   આ કહાની છે મનોજ નામના એક વ્યક્તિની અને તેના  લક્ષ્યપ્રાપ્તી માટે કરેલા સંઘર્ષની. આ કહાનીનું મુખ્ય પાત્ર મનોજ છે.  ચંબલના બિલગામમાં મનોજ તેના પરિવાર સાથે ગરીબ અવસ્થમાં પોતાનું જીવન વ્યતીત કરતો હોય છે.  મનોજ ના પિતા સત્યવાદી હોવાથી કાળાબજારીનો સાથ ના આપતા હાઇકોર્ટમાં પોતાના સસ્પેન્ડ લેટર બાબતે ન્યાય માંગવા બારગામ જાય છે. મનોજના ઘરમાં પર્યાપ્ત ભોજનની પણ વ્યવસ્થા ન હતી. મનોજ  ધોરણ ૧૨ ની પરિક્ષમાં બેવાર ફેલ પડે છે. તેવાજ સમયમાં મનોજ ની મુલાકાત એક ઈમાનદાર પુલિસવાડા સાથે થાય છે. તેની ન્યાય કરવાની રીત ને સમાજને બદલવાની વાતથી મનોજ  ખુબજ પ્રભાવિત થયો. મનોજને તેમના જેવો બનવાની ઇચ્છા થઇ. મનોજે તેમને આતુરતાથી પૂછ્યું કે તમારા જેવો બનવા માટે શું કરવું પડશે . ત્યારે પુલિસવાડાએ કિધેલ વાત મનોજે મનમાં ને જીવનમાં ઉતારી દીધી કે cheating છોડવી પડશે. મનોજ આ વાત ધ્યાનમાં લય સતત મેહનત કરતો રહ્યો. મનોજે પોતાનું B.A પૂરું કર્યું વગર ચોરીએ . 

                મનોજ આગળ ના અભ્યાસ માટે ગ્વાલિયર જવાનો નિર્ણય કરે છે. મનોજ સવારમાં તૈયાર થય ને નીકળતો જ હોય છે કે મનોજના દાદી તેને તેમના ઓરડામાં બોલાવે છે. ઓરડાના ખૂણે મુકેલ એક પેટી ઉતારવા કહે છે.  પેટીમાં સંગ્રહ કરી મૂકેલા પેન્શનના પૈસા તે મનોજને આપે છે અને મોટો અફસર બની આવવા જંખે છે. મનોજ ગ્વાલિયર ટેશને ઉતરે છે.  બસમાં ઊઘ આવતા જયારે ઊઘ ઉઘડે છે ત્યારે તેના પૈસા ને બક્સા બને ચોરાય ગયા હોય છે. હવે મનોજની મુલાકાત તેની આવનારી મુલાકાતો તય કરનાર વ્યક્તિથી થાય છે જેનું નામ પાંડે હોય છે જે મનોજની જેમ જ સિવિલ સર્વિસ ની તૈયારી કરવા આવ્યો હોય છે. સિવિલ સર્વિસ ની ભરતીઓ બંધ થતાં તે હવે દિલ્લી Upsc ની તૈયારી કરવા જવાનો જ હતો ને ત્યાં મનોજ ભટકાય છે. મનોજ પણ તેની સાથે દિલ્લી જવાની જીદ કરવા માંડે છે. મનોજ પાસે દિલ્લીમાં કોઈ કામ ના હતું. ત્યાં પાંડે મનોજને ગોરિભાઈ ની મુલાકાત કરાવે છે. તેઓ Upsc ની લાસ્ટ પરીક્ષા આપવા જય રહ્યા હતા. ગોરીભાઈ મનોજને લાઇબ્રેરીમાં કામ શોધી આપે છે. 

                 મનોજ કોચિંગ માટે કોચિંગક્લાસ શોધવા જાય છે. કોચિંગકલાસ પર તેની મુલાકાત આગળની જિંદગીમાં તેનો સાથ આપનારી શ્રધા સાથે થાય છે. આજથી પેહલા ક્યારેય મનોજના જીવનમાં  માં ને બેહન સિવાય કોઈ બીજી સ્ત્રી મિત્ર આવી ન હતી.  મનોજ ખુશ હતો. શ્રધા મનોજની બધીજ મનોવ્યથા સમજી જતી. શ્રધા હવે મનોજના જીવનનું એક એવું અમૂલ્ય પાત્ર બની ગયું હતું . મનોજ upsc ના બે પ્રયત્નોમાં ફેલ થાય છે.  મનોજને હવે શ્રધાથી પ્રેમ થય જાય છે. મનોજ ત્રીજા પ્રયત્નમાં પણ ફેલ થાય છે. હવે તેના પાસે છેલો મોકો છે . શ્રધાને સિવિલ સર્વિસ ની પરીક્ષા પાસ થતા ઘરે જવું પડે છે. મનોજ તેના પ્રેમનો ઇજહાર કરવા તેના ઘરે મનાલી જય પોહચે છે.  પરંતુ શ્રધા મનોજને મળતી નથી.  મનોજનું દિલ તૂટે છે. મનોજ ફરી દિલ્લી આવે છે. ફરી છેલા પ્રયત્નની તૈયારી કરવા માંડે છે.શ્રધાનો પ્રેમ સાચો હોવાથી તે બધું છોડી તેનો સાથ આપવા  આવે છે. મનોજ ખૂબ જ જોશ થી તૈયારી કરવા માંડે છે. 

                   મનોજ પરીક્ષાના પરિણામ માટે આતુર ન હતો પણ શ્રધા તેને જબર દસ્તી પરિણામ જોવા લય જાય છે. મનોજ તેના છેલ્લા પ્રયત્નમાં પાસ થય જાય છે. બંનેના આંખમાં ખુશીના આંસુ આવે છે.  આ વાત ઘરે ખબર પડતાં મનોજનું આખું પરિવાર ખુબજ ખુશ થાય છે. મનોજના સંઘર્ષની જીત થાય છે.  મનોજનું. Ips બનાવનું સપનું પૂરું થાય છે.


                                              લિ. સાગર .જે

Tuesday, 29 July 2025

મારું બાળપણ

                 બાળપણ એટલે જીવનના સભર માં વિતિચૂકેલ એક એવો સમય જે સુવર્ણ સમાન કિંમતી હતો.  આજે યુવા અવસ્થના પ્રથમ પગથિયે પગ મૂકતાં આડી નજરે પાછું જોવાયું ત્યારે માં ના પાલવ થી લય ને વર્તમાન સભર વચ્ચે સંગ્રહ કરેલ યદોનિ ઝલક જોવા મળી.  એ ઝલક માં બાળપણનો સાર મળ્યો.  મળ્યો એ બાળપણમા માં નો વાળ ને લાગણી.  આજે જન્મ્યો રે મારા કાળજે માના પાલવ નો વિરહ.  માના  પાલવનું મહત્વ હું કદાચ બાળપણમાં  ન સમજી શક્યો.  બાળપણમાં જ્યાં મારું સર્વસ્ત સંસાર વસ્તી હતું તેની કિંમત મને આજ સમજાની.  

              દરેકના જીવનમાં બાળપણનો સભર ખૂબ જ રસપ્રદતાથી કે રોમાંચ થી વીતેલ હોય છે.  એવાજ સભરની વાત જ્યારે મારે મારા મંતવ્યથી કે સંગ્રહ કરી રાખેલ યાદોથી પ્રગટ કે રજૂ કરવાની હોય ત્યારે હું અવનવી વાતો,યાદો,અનુભવો અને લાગણીઓ બાળપણ સાથે સરખાવી શકુ.

             બાળપણ ના સમયમાં અમારી આખી દુનિયા માના પાલવ સુધી જ સીમિત હતી.  માના પાલવ સિવાય બહારની દુનિયા તો મને પરિચય જ નોહતો. મને મારા દાદા ને દાદી થી સાંભળવા મળ્યું હતું કે હું જ્યારે માત્ર એક વર્ષ નો હતો ત્યારે હું કંઇક ગંભીર બિમારીથી પીડિત થયો હતો.  તે સમયે મારા માટે મારી માં એ કેટલીય માંતાવો અને ઉપવાસો કર્યા હતા. બાપા ક્યારે હિંમત ન હારતા પણ કોઈક સાંજે આંખો ભીની કરી બેઠતા. નવ મહિના સતત બીમાર રેહતા હું સાજો થયો અને મારા પરિવાર માં બધાને ગળે પાણી ઉતરતા થયું.  નવ મહિનામાં એક એવી રાત નતી જ્યાં મારા માં બાપા ના ઉજાગરા ના હોય.

               મને હજુ પણ યાદ છે કે જયારે મારા બાપા મને સૌ પ્રથમ બાળમંદિરે મૂકવા આવ્યા હતા.  પૈલા દિવસે માંડ - માંડ બપોર કાઢી .  બાપા ની રાહ જોવા માંડ્યો કે એ ક્યારે આવશે ને મને અહ્યાં થી લય જશે.  બધા જોડે ભળતાં મને કંઈક અઠવાડ્યું જેટલો સમય લાગ્યો હતો. સમય વિતતો ગયો. ને સમય જતા વસ્તુઓની થોડી ઘણી જાણ મને થવા લાગી.  હવે બાળમંદિર થી શાળા તરફ પોતાના પગ લંબાવી આગળ વધવાનો સમય હતો.  નવા ચંપલ,નવું દફતર ને નવા કપડાં શાળાના પેહલા દિવસે બધા છોકરા જેમ અમને શાળામાંથી મળ્યા હતા.

                ધોરણ ૧ થી લય ને ધોરણ ૧૨ સુધીનો અભ્યાસ મેએ જે મિત્ર સાથે કર્યો તે મને પેલ્લીવાર ત્યાં જ મળ્યો હતો. સાથે  ઘર  હોવાને  કારણે  અમને  રોજ  નવી  નવી  અને આશ્ચર્યચકિત કરી દે તેવી બાળલીલા કરતા. ઉનાળાની ઋતુ આવતી ત્યારે આંબા પરથી બપોરના સમયમાં કેરિયો તોડવાનું ક્યારેય ન ભૂલતા.  કેરીઓના બટવારા કે વેહચની માટે વપરાતું ગણિત મને હવે ના સમજાતું.  

                બાળપણનો એક આવોજ જ પ્રસંગ જે મને હજુ પણ  યાદ છે કે જયારે અમે ત્રણ મિત્રો જેમાં મારા મોટાભાઈ ને મારો મિત્ર સામેલ હતા ત્યારે અમે અમારા ગામના સુકાભાઈ ના ખેતરમાંથી એક કિલો ડુંગળીના છોડ જે ખાવા લાયક પણ ના હતા તે ચોરીને લય આવ્યા હતા.  આ ઘટનાની જાણ સુકાભાઈ  થતા તે ઘરે આવ્યા હતા પણ તેઓ મારા બાપા ને ઓળખાતા હતા જેથી તેઓએ અમને કાય ના કર્યું. અમે બન્ને ભાઈ માં ના ખોળામાં જ સંતાયા હતા. તેમના ગયા બાદ બાપાએ બોવજ સંભળાવી પણ પછી પોતાના જ પાસે બેસાડી મને અત્યાર સુધી ના ભટકાવનાર સિખ આપી કે જીવનમાં એવું કામ ના કરતા કે મારે કોઈ બીજા હામે નીચું  જોવું પડે.  

             આમ જ અવનવી વાતો,યાદો,અનુભવો, શિખામણ અને લાગણીની ભેટ બાળપણથી મને મળી હતી.

                                            
                                                          લિ. સાગર.જે

Expert lecture about economics

-  Expert lecture about economics. -  presented by  "હેમિન્ટન મહિડા" -  date : 23/02/2026 -  Day : સોમવાર                         ...